Jak powstaje matcha? Proces krok po kroku (no bullshit guide)
Matcha często opisywana jest jako „sproszkowana zielona herbata”, ale to duże uproszczenie. To, jak powstaje matcha, ma ogromny wpływ na jej smak, kolor, działanie i cenę. I właśnie w tym procesie kryje się różnica między dobrą matchą a tą, która tylko dobrze wygląda na etykiecie.
Poniżej znajdziesz prosty, uczciwy opis całego procesu — bez japońskiej mitologii i marketingowych skrótów.
Czym matcha różni się od zwykłej zielonej herbaty?
Podstawowa różnica polega na tym, że w przypadku matchy spożywasz całe liście herbaty, a nie tylko napar. To oznacza:
- więcej kofeiny
- więcej L-teaniny
- intensywniejszy smak i kolor
Ale to dopiero efekt końcowy. Najważniejsze dzieje się dużo wcześniej — jeszcze na plantacji.
Zacienianie krzewów – fundament jakości matchy
Na kilka tygodni przed zbiorem krzewy herbaty przeznaczone na matchę są zacieniane. Ograniczenie dostępu światła sprawia, że roślina:
- produkuje więcej chlorofilu (intensywny zielony kolor)
- zwiększa poziom L-teaniny (łagodność, umami)
- zmniejsza gorycz
To jeden z kluczowych momentów całego procesu. Bez odpowiedniego zacieniania nie ma dobrej matchy, niezależnie od późniejszych etapów.
Zbiór liści – nie każdy liść się nadaje
Do produkcji matchy zbiera się młode, delikatne liście z górnych partii krzewu. Starsze liście są:
- bardziej włókniste
- bardziej gorzkie
- gorsze w mieleniu
Dlatego matcha wysokiej jakości zawsze zaczyna się od selektywnego zbioru, a nie masowego ścinania wszystkiego, co rośnie.
Parowanie zamiast fermentacji
Po zbiorze liście są krótko parowane, aby zatrzymać proces utleniania. To odróżnia japońskie herbaty (w tym matchę) od wielu chińskich zielonych herbat, które są prażone.
Parowanie:
- zachowuje zielony kolor
- stabilizuje smak
- pozwala zachować właściwości liści
Suszenie i powstanie tenchy
Po parowaniu liście są suszone i pozbawiane łodyg oraz nerwów. W tej formie herbata nazywa się tencha.
To bardzo ważny etap, o którym rzadko się mówi:
- dobra matcha powstaje z dobrej tenchy
- jakość tenchy = jakość matchy
- tego etapu nie da się „naprawić” później
Mielenie na proszek – wolno i precyzyjnie
Tencha jest mielona na bardzo drobny proszek. Tradycyjnie odbywa się to przy użyciu kamiennych żaren, które:
- pracują wolno
- nie przegrzewają liści
- zachowują smak i kolor
To dlatego produkcja matchy jest czasochłonna. Wydajność jest niska, ale jakość zdecydowanie wyższa niż przy szybkim mieleniu przemysłowym.
Dlaczego jakość matchy tak bardzo się różni?
Każdy etap ma znaczenie:
- długość i sposób zacieniania
- selekcja liści
- jakość tenchy
- tempo mielenia
Jeśli którykolwiek z tych elementów jest „na skróty”, końcowy produkt:
- będzie bardziej gorzki
- straci kolor
- będzie trudniejszy do picia
Dlatego cena matchy nie wynika z jednego magicznego czynnika, tylko z całego procesu.
Gdzie w tym wszystkim jest marketing?
Marketing zwykle skupia się na:
- hasłach typu „ceremonialna”
- numerach zbiorów
- opowieściach bez kontekstu procesu
Tymczasem to produkcja matchy, a nie etykieta, decyduje o tym, co trafia do Twojej miski.
Jak to wygląda w praktyce w Yume?
W Yume skupiamy się na:
- jakości surowca
- powtarzalnym procesie
- matchach, które da się pić na co dzień, a nie tylko opisywać
Dlatego każda matcha zaczyna się dla nas od dobrej tenchy i kontroli procesu, a nie od marketingowej narracji.
Podsumowanie
Jeśli zastanawiasz się, jak powstaje matcha, zapamiętaj jedno:
to nie jest „zielony proszek”, tylko efekt precyzyjnego, wieloetapowego procesu.
Im więcej skrótów po drodze, tym gorszy efekt w filiżance.
I tego nie da się już naprawić na końcu.